Türkiye, Kongre’nin fiili silah ambargosunu kırmak için lobi şirketleriyle anlaştı

Kongre liderleri, Ankara’nın, F-35 savaş uçağının gizli yeteneklerini tehdit ettiği söylenen Rus S-400 füze sistemlerini satın almasına yanıt olarak, ABD’nin Türkiye’ye büyük çaplı silah satışlarını neredeyse iki yıldır engelliyor. Türkiye daha sonra ortak F-35 programından çıkarıldı.

Kongre’nin gizli silah ambargosu ilk olarak Defense News tarafından geçen hafta ortaya çıkarıldı. Haberde, ambargonun F-16 savaş uçaklarının modernize edilmesi ve Türkiye'nin Pakistan'a bir milyar 500 milyon dolarlık Atak saldırı helikopteri satışı da dahil olmak üzere Türk askeri sektörünün diğer önemli önceliklerini de etkilediği belirtiliyor. 

Devam eden gecikmeden dolayı Pakistan'a satışın iptal edilmesinden endişe duyan Türkiye, daha önce doldurulması gereken ancak yapılmayan ABD Yabancı Ajanlar Kayıt Yasası’ndaki bilgilere göre devlete ait Türk Havacılık ve Uzay Sanayii'nin ABD'deki hukuk firmalarından Greenberg Traurig LLP ve alt yüklenicisi Capital Counsel LLC ile, gerekli ihracat lisanslarını güvence altına almak için ilgili kongre liderlerine ve Beyaz Saray nezdinde lobi yapmak için anlaştığı görülüyor. 

Sözleşmeye göre, Greenberg Traurig ve alt yüklenicisine, Başkanlar, Kıdemli Kongre Üyeleri ve Senato Dış İlişkiler Komitesi ile Temsilciler Dış İlişkiler Komitesi üyeleri ile toplantılar dahil olmak üzere, Kongre'deki tüm ilgili Komitelerle toplantılar yapmak için aylık 25 bin ABD Doları ödenecek.

Görüşmelerde T129 ATAK helikopteri için helikopter parçalarının Pakistan Ordusu Havacılık İşletmesi’ne (PAAC) veya başka herhangi bir üçüncü ülkeye satışına ilişkin ABD'nin yasal ve resmi rızası sağlanmaya çalışılacak. 

ABD Silah İhracatını Kontrol Yasası, Beyaz Saray'ın 25 milyon doları aşan silah satışlarını resmi olarak Kongre'ye bildirmesini gerektiriyor ve yasa koyuculara satışa karşı çıkmak için ortak bir karar çıkarma hakkı veriyor. Bildirimden önce genellikle kongre liderleri ile gayrı resmi istişareler yapılır ve Senato Dış İlişkiler Komitesi (SFRC) ile Temsilciler Meclisi Dışişleri Komitesi (HFRC) başkanları ve üst düzey üyelerine sakıncalı satışları gayri resmi olarak bekletme fırsatı verir.

SFRC Başkanı Jim Risch ve HFRC kıdemli üyesi Mike McCaul, Defence News'e gayri resmi bekletmeye katıldıklarını söyledi. HFRC Başkanı Eliot Engel ve SFRC kıdemli üyesi Senatör Bob Menendez, Defense News için yorum yapmadı, ancak birden fazla Kongre kaynağı bu iki ismin de engellemenin bir parçası olduğunu doğruluyor.

Kongre liderleri, 2017’de Beyaz Saray’ın Amerika’nın Düşmanlarına Yaptırım Yoluyla Karşı Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında Rus S-400’lerini satın almasından dolayı Türkiye’ye yaptırım uygulamayı reddetmesi nedeniyle hayal kırıklığına uğradılar.

Ancak, yaptırımlar yerine, Kongre'nin Türkiye'ye yönelik fiili silah ambargosunun Ankara için ciddi zorluklara neden olmaya başladığı görülüyor. Pakistan'a 30 adet T129 ATAK helikopteri satışını tamamlamak için Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, saldırı helikopterlerinin ABD yapımı motorları için ABD ihracat lisanslarına ihtiyaç duyuyor.

Ocak ayında Pakistan, helikopterlerin teslim süresini bir yıl uzattı. Türk yetkililer, o sırada ya yerli bir motor geliştirme ya da gerekli ABD ihracat lisansını alma konusunda ilerleme kaydedebileceklerine dair duydukları güveni dile getirdiler. Ancak, yeni bir motor geliştirmenin bu kadar kısa bir zaman diliminde başarılması pek olası değil. Ankara’nın ABD’li lobicileri ihracat lisansını takip etmek için kiralama hareketi, son teslim tarihine uyma konusunda endişeli olduğunu gösteriyor.

Pakistan ile ilişkiler, bir NATO üyesi olarak Türk dış politikasını uzun süredir mücadele ettiği Avrupa Birliği'ne üyelik arzusu ve geleneksel ABD ve Avrupalı müttefiklerinden uzaklaştırmaya çalışan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için önemli Ayrıca daha fazla savunma ve ekonomik bağımsızlık arayışında olan Erdoğan helikopter satışı gibi büyük silah anlaşmalarını öncelik haline getirdi.

Türk hükümetinin yalnızca 2020 yılında bir milyon 538 bin dolarlık genel lobi hizmetleri sağlamak için kiraladığı Greenberg Traurig, yedi ay uzatma opsiyonuna sahip olarak 15 Temmuz - 15 Kasım tarihleri arasında Türk Havacılık ve Uzay Sanayii'nin ihracat lisansı ihtiyacını güvence altına almak için lobi yapacak. Sözleşmenin ilk dönemi, ABD başkanlık seçimlerinin zamanlamasını yansıtıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, başkanlığı döneminde Erdoğan'ın vazgeçilmez müttefiki oldu ve Türkiye’nin dış politika eylemlerine karşı iki partinin de öfkesine rağmen, Cumhuriyetçi kongre liderleri Türkiye konusunda başkana karşı somut adımlar atma konusunda isteksiz davrandılar. Ancak Trump, 3 Kasım seçimleri için yapılan anketlerde çok daha az Erdoğan yanlısı olan rakibinin gerisinde bulunuyor.

Geçtiğimiz günlerde New York Times'da sekiz ay önce yayınlanan röportaj kliplerinde, Trump'ın Demokratik rakibi, eski Başkan Yardımcısı Joe Biden, Erdoğan hakkında daha sert bir görüş ifade ederek, onu bir "otokrat" olarak nitelendirdi, iç ve dış politikasını eleştirdi. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin Greenberg Traurig ile olan ilişkisinin zamanlaması, Kongre’nin fiili silah ambargosunu aşmada yardımını güvence altına almak için Erdoğan’ın Trump ile olan samimi ilişkisinden yararlanmak isteyen Ankara’da zamanın tükenmekte olduğu endişesini yansıtıyor.

Trump, geçen yıl Suudi Arabistan ve BAE'ye silah satışını engellemek isteyen kongrenin benzer çabalarını veto etti ve aynı şeyi Türkiye için de yapabilirdi. Silah satış sürecinde Beyaz Saray'ın öneminin farkında olan Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, Greenberg Traurig'i Kongre için lobicilik yapmasının yanı sıra doğrudan yürütme organı ile ilişki kurmaya da yönlendirdi.

Sözleşme aynı zamanda lobicilik firmasının “motor ihraç lisansının verilmesi sonucunda yaratılacak istihdam olanakları hakkında konuşmalarını sağlamak için sendikalarla görüşmesini” de görevlendiriyor. ABD savunma endüstrisi, Washington'da güçlü bir lobi gücü olarak biliniyor ve ABD yönetimine Türkiye'ye satışları onaylaması için baskıyı koordine etmeye istekli olabilir.

Türkiye’nin eskiyen 35 F-16 jetinin yapısal modernizasyonunu ABD’nin savunma devi Lockheed Martin gerçekleştiriyor. Şirketin Türkiye ile sözleşmesi bu sonbaharda sona eriyor, ancak Defense News'e göre projenin tamamlanması 2023'e kadar sürecek. Kongre, yeni anlaşmaları onaylama konusundaki fiili ambargosunu sürdürürse, Lockheed, Trump'ı müdahale etmeye ve kongre engelini kırmaya ikna etmek için lobicilik çabalarına katılma konusunda motive olabilir.

Yaklaşan ABD başkanlık seçimlerinin sonucunun belirsiz olması nedeniyle, Türkiye ve ilgili ABD şirketleri, Beyaz Saray üzerinde bir an önce harekete geçerek baskıyı daha da artırabilir.


© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.