Avrupa’daki son diktatör Lukaşenko devriliyor mu?

Belarus’u 25 yıldır yöneten Alexander Lukaşenko daha önce hiç olmadığı kadar büyük bir baskı altında. Şaşırtıcı sahnelerin yaşandığı ülkede muhalefetin düzenlediği miting Sovyetler Birliği'nin çöküşünden bu yana en büyük gösteri olarak nitelendirilirken, ülkeyi istikrarsızlaştırmak için gönderildiği idida edilen 33 Rus paralı asker tutuklandı, koronavirüsü en aza indirdikten sonra Lukaşenko’nun testi pozitif çıktı.  

Konuyla ilgiil olarak Andrew Roth imzasıyla İngiliz The Guardian gazetesinde yayınlanan makaleye göre 9 Ağustos’ta yapılacak seçimleri büyük ihtimalle Lukaşenko yeniden kazanacak. Savunma durumunda olan Lukaşenko bir yandan Rusya ile ekonomik entegrasyon konusunda sıkıntılar yaşarken diğer yandan Batılı ülkelerle insan hakları ihlalleri yüzünden sert eleştiriler alıyor. Kariyerinin en kötü dönemini yaşayan Lukaşenko enerjik bir muhalefetle de karşı karşıya. 

1990’lı yıllarda Lukaşenko’nun yardımcılığını yapan uzmanlardan Alexander Feduta, Belarus liderinin ilk kez üç cephede birden savaş vermek zorunda kaldığını belirtiyor. Feduta, "Nereye döneceğini bilmiyor. Önümüzdeki Pazar günkü oylamada galip olsa bile bu savaşlar Lukashenko'yu altıncı dönemi boyunca takip edecek” diyor. 

Köşeye sıkışan Belarus lideri bu hafta askeri üsleri ve isyan karşıtı birlikleri ziyaret ederek sokak protestolarına “izin vermemeleri gerektiğini” söyledi. Devlet televizyonu ise tazyikli sui le göstericilere müdahale eden birliklerin görüntülerini yayınladı.

Bu görüntülerle muhalefete verilmek istenen mesaj; ‘seçim sonucuna meydan okumayı iki kez düşünün’ idi. Ancak bu korkutma taktikleri muhalefetin düzenlediği protesto eylemlerine onbinlerce kişinin katılmasını engelleyemedi, hatta Lukaşenko’nun gösterilerine büyük kalabalıkların katıldığı küçük kasabalarda dahi muhalefetin gösterilerine katılım çok yüksekti.

“Her şey Belarusluları protesto etmemeleri için korkutmak. Ama işe yaramıyor” diyen Feduta, “Onları ne kadar korkutmaya çalışırsa, o kadar ters tepiyor. Şu anda herkesi ateş edeceğine dair ikna etmeye çalışıyor. Eğer ateş yoksa, zayıf olduğu anlamına geliyor. Ama ateş edilirse bu kez de politik olarak öleceği anlamına geliyor” şeklinde ifadeler kullanıyor. 

Gelecek hafta yapılacak seçim sonuçlarına itiraz edilmesinin kesin olduğunu aktaran Roth, muhalefetin birleşik adayı Svetlana Tikhanovskaya’nın gazetecilere yaptığı, “gösteri için çağrıda bulunmayacağını, ancak gösteriler yapılırsa kendisinin de katılacağı” yönündeki sözlerini aktarıyor. Tikhanovskaya, rejim tarafından gözaltına alınan YouTuber eşi Sergei Tikhanovskaya adına seçimlerde aday olmuştu. Tikhanovskaya’nın seçim kampanyası mesajı çok basit: siyasi mahkumları serbest bırakın, özgür ve adil bir bir seçim düzenleyin. Seçimlere katılması engellenen hapisteki muhalif isimlerden Viktor Babariko, tutuklanmadan önce verdiği bir röportajda, insanların şiddetten kaçınmasını umarken halkın kızgın olduğunu söyledi. 1989'da birkaç gün içinde Rumen diktatörünün kısa süre içinde devrilmesine atıfta bulunarak “Kandırılan insanların Çavuşeski ile nasıl başa çıktıklarını gördük” diyor.

gd

Muhalefetin düzenlediği mitinglere eşi görülmemiş sayıda göstericiler katılıyor. 19 Temmuz'da Minsk'te düzenlenen mitinge yaklaşık on bin kişi katıldı. İnsan hakları örgütü Viasna'ya göre, 11 gün sonra aynı kentte düzenlenen mitingde bu kez 63 bin kişi yer aldı ve bu Sovyetler Birliği'nin yıkılışından bu yana en büyük gösteri olarak kabul edilen tahmin ediliyor. 

Kalabalığa konuşan Tikhanovskaya, “Korkmadığımı mı düşünüyorsunuz? Her gün korkuyorum. Ama uyanıyorum, kendimi toparlıyorum, korkumu aşıyorum ve ilerliyorum” dedi. 

Belarus’ta seçimler sıkı bir kontrol altında yapılıyor ve devlet televizyonu tarafından yapılan bir ankete göre Lukaşenko seçimi yüzde 72,3 oyla kazanıyor. Ancak muhalefet yanlısı başka bir televizyon tarafından yapılan ankete göre ise seçim ikinci tura kalıyor. 

Muhalefet liderleri, Lukashenko'nun koronavirüs pandemisi ile ilgili olarak yaptığı bıkkınlık verici konuşmalar ve tükenmişlik sergilemesinden dolayı büyük bir oy kaybettiğini belirtiyor. 

Tikhanovskaya'nın arkasında birleşen muhalefetin kampanyasını yürüten Maria Kolesnikova, “Ona yönelik bir tür kişisel hoşnutsuzluk var. Uzun zamandır güçlü bir lider olarak görülüyordu. Şimdi 65 yaşında ve emekli olma zamanının geldiğine dair bir his var” diyor. 

Lukaşenko bir zamanlar geleneksel müttefik olan Rusya'nın da desteğini alacak durumda değil, çünkü iki ülke ilişkileri çok iyi değil.

luka

Anlaşmazlığın temelinde Rusya liderliğinde iki ülke ekonomilerinin daha fazla entege olamaması yatıyor. Lukaşenko, Rus mevkidaşı Vladimir Putin'i ekonomik baskı yapmak ve muhaliflerini seçimlerde desteklemekle suçluyor. 

Bu hafta yaşanan gerilimlerinden ardından Minsk, gözaltına alınan 33 Rus paralı askeri, seçim öncesinde ülkeyi istikrarsızlaştırmak için bir terör saldırısı hazırlamakla suçladı.

Moskova tutuklanan paralı askerlerin iadesini ve sınır kontrollerinin güçlendirilmesini talep etti. Analistler, Lukaşenko'nun seçimden sonra askerleri serbest bırakmasının muhtemel olduğunu, ancak şimdilik onları Moskova'dan bir müdahale tehlikesini kamuoyuna göstermek için tutmak isteyeceğini vurguluyor. 

Feduta, “Lukaşenko, protestolar seçimlere karşı yapıldıysa, bunların Rusya’dan esinlendiğini göstermeli” diyor.


© Ahval Türkçe